Comune di Gonnosnò

Sito web dell'amministrazione comunale di Gonnosnò

Salta la barra di navigazione e vai ai contenuti

Home - Ufìtziu limba sarda - Cultura sarda - Bortadura in sardu de argunas chistionis de Antoniu Gramsci

Bortadura in sardu de argunas chistionis de Antoniu Gramsci


 

 

  • S’istòria e sa cultura funt cosas de arrispetài tropu po podit essi irvètadas e crocadas dae is bisongius de su momentu. Sa beridàdi depit essi arraspetàda sempri, calisisiant is cosseguèntzias chi issa podit bitì, e is cumbincimentus de onniunu, chi funt fìdi bia, depint agatai in issas e totu, in sa logica issoru, sa giustificatziòni de is atus chi si pensat siat necessàriu chi bengiant fatus.
     
  • Sa presonia e sa cundenna d’as appu bòfias deu e totu, in calincuna mannera , poìta no appu bòfiu mudai su chi pensau, e po custa cosa iap’ essi prontu a giài sa vida e non sceti a abarrai in presoni.
  • Nisciunu lìburu podit pigai su logu de su crobeddu o fai nasci de nou interessus intelletualis e de scièntzia inui du at sceti interessus po is chistionis de bar o si pensat ca si bivit sceti po si spassiai e si da passai beni.
  • Sa vida est aici, no est fàcili, e is fillus a bortas depint giai a is mammas disprexeris mannus meda , si bòlint mantenni s’onori e sa dinnidadi issoru.
  • Ma poita seu puru siguru ca ap’a essi cundennau e Deus sceti scit a cantu annus. Tui depis cumprendi ca in totu custu non c’intrat nudda ne sa dritzura mia , ne sa cussièntzia mia, ne sa innocèntzia mia o nechèsa. Est una cosa chi si tzerriat politica, pròpiu poita totu custas cosas, bellas meda, non c’intrant po nudda.
  • Odiu is indiferentis e puru po custu ca mi giait segamentu de conca s’issoru prantuleu de genti sempri notzenti. Deu pedu a issus, comenti ant sboddiàu sa faìna chi sa vida ddis a giau e chi ddis giait onnia dì, de cussu chi ant fatu e prusatotu de cussu chi no ant fatu. E pensu de non depi spedri sa piedadi mia e de non depi pratzì cun issus is lagrimas mias … Deu bivu , seu unu partesanu. Po custu odiu chi non pigat is partis, odiu is indiferentis.
     
  • No bollu essi lastimau : deu fui unu cumbatènti chi non at tentu bona sorti in sa gherra, e is cumbatèntis non podint essi lastimaus, candu issus ant gherrau non po ita funt istaus custrintus ma po ita issus e totu ant ofiu aici.
  • Chi si pèdit a Tiziu, chi no at mai istudiau su cinesu e connoscit beni sceti su dialetu de sa provìntzia sua , de bortai unu brànu de cinesu, cussu s’at a spantai meda, at a pigai sa domanda comenti a una brulla e, chi si sighit, at a pensai de essi istau pigau in giru, s’at a ofèndi e s’at a ponni a certai. E duncas custu Tiziu e totu , chena essi nimancu apretau , s’at a intendi autorizau a chistionai de cosas chi connoscit tantu chi su cinesu ma de is callis disconnoscìt su linguagiu tènnicu, sa posidura istorica, is lionjus cun atras chistionis,e is matessis elementus chi dd’as faint diferentis.
     
  • Su benidori est de is giòvunus. S’istòria est de is giovunus. Ma is giòvunus chi, impensamentaus po s’incarrigu chi sa vida donat a perunu, circant de si armai in mannera adecuada, po ddu arresolvi cun is trassas chi funt prus acanta a is printzipius issoru, circànt puru de si fai unu logu inui s’energia, s’intelligentzia, e s’atividàdi issoru agatìnt s’espressiòni prus manna e s’arrennescida prus perfèta e frutuòsa.
  • Is ominis circant sempri foras de issus sa rexioni de is fàllimentus ispiritualis issoru; non si bolint cumbìnci ca sa causa no est sempri e sceti s’animucia issoru, sa mancàntzia de carateri e de intelligentzia. Nci funt is amantiòsus de sa fidi e cussus de su sciri.
  • No mi praxit sa dì de annunòu. Deu bollu chi onni menjanu siat po mìmi annunòu. Onnia dì bollu fai is contus cun mimi e totu, e mi torrai a nou a onnia ora. […] Onnia ora de sa vida mia deu dia a bolli chi fessit nòba, puru allionjada a cussas passadas. Niscuna dì de prexu a rimas fortzàdas , de pretziri cun totus is istrangius chi non mi interessàt. Poita funt istaus prexaus is ajàjus de is ajàjus nostrus, e nosus iaus a depi intendi s’abisongiu de custu prexu. Totu custu pigat a dabori de stogumu.
  • S’omini de oi iat a depi essi unu arresumiu de cussus carateris chi funt naus “natzionalis”: s’ingegneri americanu, su filosofu tedescu, su politicu francesu, torrendi a fai, po nai aici, s’omini italianu de su Rinascimentu, su tipu modernu de Leonardu da Vinci bessiu omini de totus puru sighendi a tennisa personalidadi e originalidadi sua.
  • Mi seu cumbìnciu ca tocàt sempri a fai afidamentu a suba de nosu e totu; no si abetai nudda de nemmus e duncas non si fai chimèras. Ca tocàt a fai sceti su chi si podìt e si scì fai e andai po sa propriu bia. […] Deu non bollu fai ne su martiri ne s’eroi. Deu creu de essi sceti unu omini mediu chi tenit is cumbincimentus suus e non ddus càmbiat po niscuna cosa.
  • Is programas fatus a primu, in mannera tropu rigorosa si atumbant cun sa realtadi candu non si tenit una cussìentzia de su sciri.
  • Non ti lassist tudai de s’ambienti de is biddas sardas: tocat a si crei sempri mellus de s’ambienti inui si bivìt , chena po custu du disprezzai .
  • In calli lingua chistionat? Deu speru chi dd’eis a lassai chistionai in sardu e chi non dd’eis a giai unu disprexeri. Po mimi est istau unu sbagliu non ai lassau chi Edmea, de pipiedda, chistioniat su sardu in libertadi. Custu at noxiu a sa formatzioni culturali sua e at truncau sa fantasia sua. Tui non depis fai su matessi sbagliu cun is pipius tuus. De su restu su sardu no est unu dialetu ma una lingua, mancai non tengiat unu connottu literariu mannu meda, e duncas est giustu chi is pipius imparint prus linguas, si sa cosa si podit fai. E in prus s’italianu chi bosatrus dd’ eis a amostai at a essi una lingua pòbara, truncada, fata sceti de cussas pagu fràsas e fueddus de is chistionadas bostras cun issu, chi ant a essi chistionadas de pipius e totu; issu duncas non at a tenni unu cuntàtu cun s’ambiènti generàli e aici at a imparai duus gergus ma niscuna lingua: unu gergu italianu po is chistionadas ufitzialis cun bosatrus, e unu gergu sardu imparau a incuèdhus e arrògus po fueddai cun is atrus pipius e cun sa genti chi atopat in sa bia o in sa pratza. Ti arracumandu , ma de coru, de non fai unu sbagliu aici e de lassai chi is pipus tuus arriciant totu sa sardidadi chi bolint e si pesint in s’ambiènti naturali inui funt nascius: custu no at a essi unu strobu po su bennidori issoru, ma prus a prestu una cosa bella.